Bảo hiểm bắt buộc đối với người lao động làm việc 2 nơi hoặc nhiều nơi
1. Tổng quan: Chỉ đóng một nơi hay đóng tất cả các nơi?
Đối với người lao động làm việc từ 2 nơi trở lên, nghĩa vụ tham gia bảo hiểm bắt buộc được chia thành hai nhóm rõ rệt:
- Chỉ tham gia tại một nơi: BHXH, BHYT, BHTN;
- Tham gia tại tất cả các nơi có ký hợp đồng đủ điều kiện: Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ, BNN).
2. Bảo hiểm xã hội (BHXH)
Theo khoản 5 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025), người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên mà giao kết hợp đồng với nhiều người sử dụng lao động thì chỉ tham gia BHXH bắt buộc theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên.
Trường hợp hợp đồng đang làm căn cứ tham gia BHXH bị tạm hoãn thực hiện mà hai bên không thỏa thuận đóng BHXH trong thời gian tạm hoãn, thì việc tham gia BHXH sẽ chuyển sang hợp đồng có hiệu lực tiếp theo theo thứ tự thời gian.
- Ký hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng;
- Ký các loại hợp đồng không phải hợp đồng lao động (hợp đồng thử việc, khoán việc…);
- Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng;
- Lao động là người giúp việc gia đình.
3. Bảo hiểm y tế (BHYT)
Theo khoản 11 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi số 51/2024/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025), người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên mà có đồng thời nhiều hợp đồng lao động thì đóng BHYT theo hợp đồng lao động đang làm căn cứ tham gia BHXH bắt buộc.
Nói cách khác, nơi đóng BHYT sẽ gắn liền với nơi đã được xác định đóng BHXH – tức chỉ đóng tại một nơi duy nhất.
4. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)
Theo khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm số 74/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), trường hợp người lao động đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHTN khác nhau, người lao động và người sử dụng lao động có trách nhiệm tham gia BHTN cùng với việc tham gia BHXH bắt buộc.
Như vậy, tương tự BHYT, việc đóng BHTN cũng chỉ thực hiện tại nơi đã tham gia BHXH bắt buộc; các nơi làm việc còn lại không phải đóng khoản này.
5. Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ, BNN)
Đây là điểm khác biệt quan trọng so với ba loại bảo hiểm trên. Theo Điều 43 Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13, trường hợp người lao động giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động thì người sử dụng lao động phải đóng BHTNLĐ, BNN theo từng hợp đồng lao động đã giao kết, nếu người lao động thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng: Trách nhiệm đóng BHTNLĐ, BNN thuộc về doanh nghiệp (người sử dụng lao động); người lao động không bị trích trừ tiền lương đối với khoản này. Mức đóng hiện hành theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP là 0,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc (mức thông thường), hoặc 0,3% đối với doanh nghiệp đủ điều kiện áp dụng mức đóng thấp hơn theo quy định.
6. Bảng tổng hợp nghĩa vụ tham gia bảo hiểm khi làm việc nhiều nơi
| Loại bảo hiểm | Nghĩa vụ tham gia |
|---|---|
| BHXH (Bảo hiểm xã hội) | Chỉ đóng tại nơi ký hợp đồng lao động đầu tiên |
| BHYT (Bảo hiểm y tế) | Chỉ đóng tại nơi đang tham gia BHXH bắt buộc |
| BHTN (Bảo hiểm thất nghiệp) | Chỉ đóng tại nơi đang tham gia BHXH bắt buộc |
| BHTNLĐ, BNN (Tai nạn LĐ, Bệnh NN) | Đóng tại tất cả các nơi ký hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên |
7. Một số lưu ý dành cho doanh nghiệp và người lao động
- Doanh nghiệp: Cần xác định rõ người lao động đã tham gia BHXH tại nơi khác hay chưa trước khi thực hiện đăng ký, để tránh đóng trùng BHXH, BHYT, BHTN;
- Doanh nghiệp: Dù không phải đóng BHXH, BHYT, BHTN tại nơi làm việc thứ hai trở đi, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm đóng BHTNLĐ, BNN cho người lao động nếu hợp đồng có thời hạn từ 1 tháng trở lên;
- Người lao động: Nên chủ động thông báo cho các đơn vị sử dụng lao động về nơi đã tham gia BHXH để đảm bảo quyền lợi và tránh sai sót trong quá trình đóng bảo hiểm.
