Tin tức
Doanh nghiệp nào không bắt buộc áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC? [NEW]
Th9
Doanh Nghiệp Nào Không Bắt Buộc Áp Dụng Thông Tư 99/2025/TT-BTC?
Thông tư 99/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026) hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC. Tuy nhiên, không phải mọi loại hình đơn vị đều bắt buộc phải chuyển đổi sang chế độ kế toán mới này. Bài viết dưới đây làm rõ đối tượng được quyền lựa chọn áp dụng, cùng một số nội dung quan trọng về hệ thống tài khoản và nguyên tắc kế toán hiện hành.
1. Đối tượng không bắt buộc áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC
Theo quy định về điều khoản thi hành của Thông tư 99/2025/TT-BTC, các đơn vị sau không bắt buộc phải áp dụng:
- Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
- Cơ sở ngoài công lập.
- Các đơn vị kế toán khác theo quy định chuyên ngành.
Các đơn vị thuộc nhóm trên được quyền lựa chọn áp dụng nếu thấy phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị mình.
📌 Điểm lưu ý quan trọng về tính nhất quán:
Khi đã lựa chọn áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC, đơn vị phải thực hiện nhất quán tối thiểu trong một kỳ kế toán năm, không được thay đổi tùy tiện giữa các chế độ kế toán trong cùng một năm tài chính.
Nếu sau đó muốn chuyển đổi sang chế độ kế toán khác, đơn vị phải trình bày lại số liệu và thông tin so sánh tương tự như khi thay đổi chính sách kế toán, đồng thời giải trình rõ lý do và ảnh hưởng của việc thay đổi trong phần thuyết minh báo cáo tài chính.
Như vậy, đây là một quy định mở, cho phép nhóm doanh nghiệp nhỏ và các đơn vị đặc thù cân nhắc lựa chọn chế độ kế toán phù hợp nhất với quy mô và nhu cầu quản trị thay vì bị áp đặt bắt buộc.
2. Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Về nguyên tắc, doanh nghiệp áp dụng hệ thống tài khoản kế toán ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II) để ghi sổ các giao dịch kinh tế phát sinh.
- Quyền điều chỉnh tài khoản: Doanh nghiệp được quyền sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của các tài khoản để phù hợp hơn với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý.
- Điều kiện sửa đổi: Phải đảm bảo phân loại đúng bản chất kinh tế của nghiệp vụ, không trùng lặp đối tượng, tuân thủ nguyên tắc kế toán và không làm thay đổi các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính.
- Trách nhiệm pháp lý: Khi thực hiện sửa đổi, doanh nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương), nêu rõ lý do và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã điều chỉnh.
- Xử lý nghiệp vụ chưa có hướng dẫn: Trường hợp phát sinh nghiệp vụ chưa có hướng dẫn cụ thể trong Thông tư, doanh nghiệp căn cứ vào bản chất giao dịch, Luật Kế toán, Chuẩn mực kế toán Việt Nam và các văn bản hướng dẫn liên quan để xử lý.
3. 7 Nguyên tắc kế toán nền tảng theo Luật Kế toán 2015
Dù chế độ kế toán có sự chuyển đổi, các nguyên tắc nền tảng theo Luật Kế toán 2015 vẫn là cơ sở xuyên suốt cho mọi hoạt động kế toán của doanh nghiệp:
⚖️ 7 Nguyên tắc cốt lõi cần nắm vững:
- Nguyên tắc giá gốc: Tài sản và nợ phải trả được ghi nhận ban đầu theo giá gốc. Cuối kỳ báo cáo, các tài sản/nợ có biến động thường xuyên và xác định lại được đáng tin cậy sẽ ghi nhận theo giá trị hợp lý.
- Nguyên tắc nhất quán: Các quy định và phương pháp kế toán đã chọn phải được áp dụng thống nhất trong một kỳ kế toán năm; nếu thay đổi phải giải trình trong BCTC.
- Nguyên tắc khách quan, trung thực, đúng kỳ: Phản ánh đầy đủ, đúng thực tế và đúng kỳ phát sinh của nghiệp vụ kinh tế, tài chính.
- Nguyên tắc công khai, minh bạch: BCTC phải được lập, gửi đầy đủ, chính xác, kịp thời cho cơ quan có thẩm quyền và công khai theo pháp luật.
- Nguyên tắc thận trọng: Đánh giá tài sản và phân bổ thu/chi phải thận trọng, không làm sai lệch kết quả hoạt động tài chính.
- Nguyên tắc bản chất hơn hình thức: Lập và trình bày BCTC phải phản ánh đúng bản chất giao dịch, không chỉ dựa vào hình thức hay tên gọi.
- Nguyên tắc riêng cho khu vực công: Các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp dùng ngân sách nhà nước ngoài 6 nguyên tắc trên còn phải thực hiện kế toán theo mục lục ngân sách nhà nước.
4. Lời khuyên và gợi ý cho doanh nghiệp
Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc cơ sở ngoài công lập, việc không bắt buộc áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC là cơ hội để cân nhắc kỹ giữa việc tiếp tục chế độ kế toán hiện hành hoặc chủ động chuyển đổi sớm để đồng bộ với xu hướng chung, tránh phát sinh chi phí chuyển đổi dồn dập về sau.
Trước khi quyết định, doanh nghiệp nên đánh giá mức độ phù hợp giữa quy mô hoạt động, năng lực bộ máy kế toán và yêu cầu quản lý nội bộ với các quy định mới.
* Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ Thông tư 99/2025/TT-BTC và Luật Kế toán 2015. Nội dung áp dụng cụ thể có thể khác nhau tùy đặc điểm từng doanh nghiệp. Quý doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ đội ngũ chuyên môn của chúng tôi để được hỗ trợ.
Quý Doanh nghiệp cần Tư vấn Chế độ Kế toán, Chuyển đổi Thông tư 99/2025/TT-BTC hoặc Tối ưu Hệ thống Kế toán – Thuyết minh BCTC?
📞 Liên hệ KNP PMC để nhận hỗ trợ chuyên sâu ngay
