Tin tức
Nghị định 90/2025/NĐ-CP: Tiêu chí mới xác định “doanh nghiệp có quy mô lớn” thuộc diện kiểm toán bắt buộc [NEW]
Th9
Nghị Định 90/2025/NĐ-CP: Tiêu Chí Mới Xác Định “Doanh Nghiệp Có Quy Mô Lớn” Thuộc Diện Kiểm Toán Bắt Buộc
Ngày 14/04/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 90/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2012/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Kiểm toán độc lập 2011. Điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung tiêu chí cụ thể để xác định “doanh nghiệp có quy mô lớn” — nhóm đối tượng phải kiểm toán bắt buộc báo cáo tài chính hằng năm. Bài viết tổng hợp các nội dung cốt lõi giúp doanh nghiệp rà soát nghĩa vụ tuân thủ của mình.
1. Ba tiêu chí xác định doanh nghiệp có quy mô lớn
Theo quy định mới tại Điều 15 Nghị định 17/2012/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP), một doanh nghiệp được xác định là “có quy mô lớn” — và do đó thuộc diện phải kiểm toán BCTC hằng năm — nếu đáp ứng ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau:
| STT | Tiêu chí | Ngưỡng áp dụng |
|---|---|---|
| 1 | Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bình quân năm | Trên 200 người |
| 2 | Tổng doanh thu của năm | Trên 300 tỷ đồng |
| 3 | Tổng tài sản | Trên 100 tỷ đồng |
📌 Phạm vi áp dụng:
Đây là quy định áp dụng riêng cho nhóm “doanh nghiệp khác có quy mô lớn” — bên cạnh các nhóm đã thuộc diện kiểm toán bắt buộc theo quy định trước đây như: doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty đại chúng và tổ chức kinh doanh chứng khoán.
2. Cách xác định chi tiết từng chỉ tiêu
Nghị định làm rõ nguyên tắc tính toán cho từng tiêu chí, giúp doanh nghiệp dễ dàng tự đối chiếu số liệu:
- Số lao động tham gia BHXH bình quân năm: Là toàn bộ lao động do doanh nghiệp quản lý, sử dụng và trả lương có tham gia BHXH. Được tính bằng tổng số lao động tham gia BHXH của tất cả các tháng trong năm liền kề trước đó chia cho 12 (số liệu từng tháng xác định tại thời điểm cuối tháng, căn cứ trên chứng từ nộp BHXH).
- Tổng doanh thu của năm: Căn cứ trên báo cáo tài chính năm của năm liền kề trước đó, được lập theo quy định pháp luật kế toán.
- Tổng tài sản: Xác định tại thời điểm cuối năm tài chính, dựa trên báo cáo tài chính năm của năm liền kề trước đó.
💡 Lưu ý: Dữ liệu dùng để đánh giá luôn là số liệu của năm liền trước — doanh nghiệp cần rà soát BCTC và chứng từ BHXH của năm trước để xác định nghĩa vụ kiểm toán cho năm hiện tại.
3. Cơ chế “thoát” diện kiểm toán bắt buộc
Một điểm quan trọng đảm bảo tính linh hoạt cho doanh nghiệp:
Nếu doanh nghiệp có 2 năm liên tiếp không còn đáp ứng đủ 2/3 tiêu chí nêu trên, doanh nghiệp sẽ không phải thực hiện kiểm toán bắt buộc — cho đến khi tiếp tục thỏa mãn các tiêu chí này trở lại.
Cơ chế này giúp việc xác định nghĩa vụ kiểm toán bám sát thực tế quy mô hoạt động của doanh nghiệp theo từng giai đoạn, tránh bị áp dụng cố định cứng nhắc.
4. 7 Nghĩa vụ chính của đơn vị được kiểm toán
Khi đã thuộc diện kiểm toán bắt buộc, theo Điều 39 Luật Kiểm toán độc lập (sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15), doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:
⚖️ Nghĩa vụ tuân thủ đối với doanh nghiệp:
- Cung cấp đầy đủ, chính xác, trung thực, kịp thời và khách quan thông tin, tài liệu theo yêu cầu của kiểm toán viên và chịu trách nhiệm về thông tin đã cung cấp.
- Phối hợp thu thập bằng chứng kiểm toán và điều chỉnh sai sót để báo cáo kiểm toán không có ý kiến ngoại trừ; nếu không điều chỉnh phải giải trình bằng văn bản khi cơ quan nhà nước yêu cầu.
- Không được hạn chế phạm vi các vấn đề cần kiểm toán.
- Xem xét và có biện pháp khắc phục kịp thời đối với các tồn tại, sai sót mà kiểm toán viên phát hiện.
- Thông báo kịp thời cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền về các vi phạm pháp luật hoặc vi phạm hợp đồng kiểm toán (nếu có).
- Thanh toán phí dịch vụ kiểm toán theo thỏa thuận trong hợp đồng.
- Nếu ký hợp đồng với cùng một doanh nghiệp kiểm toán quá 5 năm liên tục, phải yêu cầu thay đổi kiểm toán viên hành nghề ký báo cáo kiểm toán.
5. Khuyến nghị hành động cho doanh nghiệp
Với các tiêu chí định lượng rõ ràng như trên, doanh nghiệp — đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và lớn chưa từng thuộc diện kiểm toán bắt buộc — nên chủ động:
- Rà soát số liệu: Kiểm tra lại chỉ tiêu lao động BHXH, doanh thu và tổng tài sản của năm liền trước để đối chiếu tiêu chí.
- Chủ động kế hoạch: Chuẩn bị nguồn lực và kế hoạch làm việc với đơn vị kiểm toán độc lập nếu thuộc diện áp dụng, tránh bị động trong mùa kiểm toán cao điểm.
- Theo dõi biến động: Đánh giá các chỉ tiêu theo từng năm để dự báo khả năng phát sinh hoặc chấm dứt nghĩa vụ kiểm toán bắt buộc trong các kỳ tiếp theo.
Quý Doanh nghiệp cần Rà soát Nghĩa vụ Kiểm toán, Tư vấn Chuyển đổi BCTC hoặc Hỗ trợ Làm việc với Đơn vị Kiểm toán Độc lập?
📞 Liên hệ KNP PMC để nhận tư vấn chuyên sâu ngay
